Viêm nướu răng cùng: Nguyên nhân, dấu hiệu, có nên nhổ không?

Viêm nướu răng cùng thường bắt đầu bằng cảm giác hơi cộm, đau nhẹ, chảy máu khi nhai nên nhiều người chủ quan bỏ qua. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sưng mủ, đau nhức kéo dài, ảnh hưởng đến răng bên cạnh. Cùng NeBiolina tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và thời điểm cần nhổ để đảm bảo sức khỏe răng miệng. 

Viêm nướu răng cùng là gì? Tại sao vùng này dễ viêm nhất?

Viêm nướu răng cùng còn được gọi là viêm lợi trùm răng khôn hoặc pericoronitis – vấn đề phổ biến và thường gây đau nhiều hơn so với viêm nướu thông thường. 

Răng cùng là răng gì?

Răng cùng nằm cuối cùng cung hàm, có nhiều tên gọi khác nhau như: răng khôn, răng hàm lớn thứ ba, răng số 8. Chiếc răng này thường xuất hiện rất muộn, trong khoảng 17 – 25 tuổi, có trường hợp còn trên 30 tuổi. ((Wisdom Teeth: Function & Location. Truy cập ngày 26/ 05/ 2026. https://my.clevelandclinic.org/health/body/23223-wisdom-teeth)) 

Ở một số người, xương hàm đã phát triển hoàn chỉnh, không đủ khoảng trống cho răng khôn mọc dẫn đến tình trạng: mọc lệch sang răng bên cạnh, mọc ngầm trong xương hàm, mọc kẹt dưới nướu chỉ nhú lên một phần. 

Tại sao vùng nướu răng cùng khó vệ sinh sạch?

Tại sao răng khôn dễ viêm? Do vị trí nằm trong cùng của hàm nên răng khôn thường không trồi lên hoàn toàn như các răng khác, bị che lấp một phần hoặc toàn phần bởi lợi (nướu). Từ đó, hình thành khe hở giữa phần lợi trùm và bề mặt răng. Đây chính là nơi tích tự mảnh vụn thức ăn còn sót lại, là môi trường kỵ khí lý tưởng cho vi khuẩn phát triển khiến nướu bị viêm, sưng đỏ, đau nhức và có mùi hôi khó chịu.

Đặc biệt, bàn chải, chỉ nha khoa gần như không thể tác động vào vị trí này và làm sạch hoàn toàn. Kết quả là viêm tái phát nhiều lần, thậm chí có thể lan sang vùng mô xung quanh. 

Khác biệt với viêm nướu thông thường

Viêm nướu răng cùng có nhiều điểm khác so với viêm nướu thông thường:

Nếu bị viêm kéo dài, bạn có thể tìm hiểu thêm về viêm nướu lan xuống chân răng để nhận biết sớm các biến chứng nguy hiểm. 

Phân loại nguy cơ viêm nướu đối với từng loại răng khôn

Viêm nướu răng cùng có thể xảy ra hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: hướng mọc, vị trí mọc và khả năng trồi lên của răng. Dưới đây là 3 loại mọc răng khôn nguy cơ thường gặp nhất:

Răng khôn mọc thẳng, đủ chỗ

Răng khôn mọc theo phương thẳng đứng, có đủ khoảng trống trên cung hàm để trồi lên hoàn toàn. Trong giai đoạn răng nhú lên, nướu xung quanh có bị sưng nhẹ, đau âm ỉ do mô nướu tách ra. Tuy nhiên, khi răng mọc hoàn chỉnh và ổn định thì nguy cơ viêm lợi trùm răng khôn thường thấp. 

Nếu vệ sinh đúng cách, không bị sâu răng thì không cần phải nhổ, nhưng vẫn nên theo dõi định kỳ vì đây là nơi dễ tích tụ mảng bám hơn các vị trí khác.

Răng khôn mọc lệch/ mọc ngang

Răng khôn mọc lệch viêm nướu thường xảy ra do không đủ chỗ để răng mọc thẳng, lợi trùm gần như luôn xuất hiện và tạo khe hở sâu khó vệ sinh bằng bàn chải, chỉ nha khoa. Thức ăn dễ mắc kẹt, vi khuẩn tích tụ và phát triển mạnh làm lợi sưng mủ, viêm nhiễm tái phát nhiều lần. 

Ngoài ra, răng khôn mọc lệch đâm vào răng số 7 bên cạnh tạo áp lực kéo dài có thể làm tiêu ngót chân răng số 7, thậm chí mất cả răng số 7 nếu phát hiện muộn. Vì vậy, trường hợp răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngang gần như chắc chắn phải nhổ bỏ. 

Răng khôn mọc ngầm

Răng khôn ngầm là tình trạng răng nằm hoàn toàn dưới nướu hoặc trong xương hàm, không trồi lên bề mặt nướu, không tạo khe hở giữa nướu và răng. Trường hợp này thường ít gây viêm.

Tuy nhiên, răng khôn ngầm có thể hình thành túi dịch phát triển âm thầm quanh răng chưa mọc, được gọi là nang thân răng làm tiêu xương hàm, đẩy lệch các răng xung quanh, gây đau, sưng mặt. Do đó, cần đến phòng khám chụp X-quang định kỳ để theo dõi và phát hiện sớm nguy cơ biến chứng. ((Dentigerous Cyst: Symptoms, Causes & Treatment. Truy cập ngày 26/ 05/ 2026. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/dentigerous-cyst)) 

Nếu chưa chắc tình trạng viêm của mình thuộc dạng nào, xem hình ảnh viêm nướu quanh răng khôn để nhận biết sớm. 

Dấu hiệu viêm nướu răng cùng theo mức độ

Viêm nướu răng cùng không xuất hiện đột ngột mà tiến triển theo từng giai đoạn. ((Pericarditis – Symptoms and causes. Truy cập ngày 26/ 05/ 2026. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pericarditis/symptoms-causes/syc-20352510)) 

Dấu hiệu nhẹ đến trung bình

Viêm nhẹ thường xảy ra khi răng khôn bắt đầu mọc hoặc mới bị lợi che phủ một phần với các dấu hiệu như sau: 

• Sưng đỏ nướu phía sau hàm, xung quanh răng đang mọc.
• Đau khi nhai, khi há miệng rộng.
• Có thể có mủ trắng thoát ra từ khe dưới lợi trùm.
• Hơi thở hôi, vị khó chịu trong miệng.
• Đau đầu nhẹ phía hàm bên viêm.

Dấu hiệu trung bình

Khi viêm kéo dài nhiều ngày, không được điều trị đúng cách, vi khuẩn lan sang các mô mềm xung quanh. Lúc này, viêm nướu răng khôn dấu hiệu mức độ trung bình như sau:

• Đau lan lên tai, thái dương, cổ.
• Khó nuốt nhẹ.
• Nướu viêm lan sang má.
• Sốt nhẹ 37.5 – 38°C.

Dấu hiệu khẩn cấp cần cấp cứu

Viêm lợi trùm có mủ kéo dài mà không được điều trị đúng cách, nhiễm trùng lan sang các khoang mô sâu vùng mặt – cổ, thậm chí có thể dẫn đến nhiễm trùng khoang phẫu thuật (fascial space infection) nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, bạn cần hết sức lưu ý những dấu hiệu sau: 

• Viêm nướu răng cùng khó há miệng (trismus), gần như không thể mở miệng rộng như bình thường, đôi khi không mở rộng quá 3 ngón tay. Triệu chứng này cho thấy viêm đã lan vào cơ nhai.
• Sưng lan má cổ, dưới hàm. 
•  Khó thở, khó nuốt nặng hoặc cảm giác nghẹn vùng cổ. 

• Sốt cao trên 39°C kéo dài.

Tìm hiểu thêm về viêm nướu cấp tính và xử lý khẩn cấp để nhận biết sớm các dấu hiệu cần can thiệp kịp thời. 

Điều trị viêm nướu răng cùng tại nhà & tại nha sĩ

Điều trị viêm lợi trùm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là mức độ viêm và hướng mọc của răng khôn.

Chăm sóc và điều trị tại nhà

Nếu mới bắt đầu sưng, bạn có thể chăm sóc tại nhà để giảm triệu chứng và hạn chế vi khuẩn phát triển: 

• Súc miệng nước muối ấm: Dùng nước muối ấm vừa phải súc miệng nhẹ nhàng 3 – 4 lần/ ngày hỗ trợ giảm vi khuẩn bề mặt.
• Nước súc miệng chlorhexidine: Giảm vi khuẩn trong khoang miệng, hạn chế mùi hôi và ngăn ngừa viêm lan rộng.
• Tăm nước hoặc bơm nước nhẹ vào khe: Loại bỏ mảnh vụn thức ăn, giảm áp lực và mùi hôi trong khe viêm.
• Thuốc giảm đau: Dùng paracetamol, ibuprofen theo chỉ định của nhân viên y tế hoặc hướng dẫn trên bao bì để giảm đau, hạ sốt tạm thời. 
• Chế độ ăn uống: Ưu tiên thức ăn mềm, nguội, uống đủ nước để hạn chế chấn thương khi nhai vào vùng viêm.

Lưu ý: KHÔNG tự dùng kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ. 

Điều trị tại nha sĩ giai đoạn viêm cấp

Khi viêm đau tái phát liên tục, xuất hiện mủ, bạn cần đến nha khoa để kiểm tra và điều trị viêm nướu răng cùng bằng các cách như sau: 

• Rửa lợi trùm: Rửa túi dưới lợi trùm bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch chlorhexidine qua ống bơm chuyên dụng giúp loại bỏ vi khuẩn và mảnh vụn tận đáy khe.
• Dùng thuốc kháng sinh viêm lợi trùm nếu cần: Một số thuốc thường dùng như: metronidazole (kháng vi khuẩn kỵ khí thường gặp dưới lợi trùm), amoxicillin (dùng nhiều trong trường hợp nhiễm khuẩn răng miệng).
• Chống chỉ định trong đợt cấp: Không nhổ răng khi đang nhiễm trùng nặng vì có thể khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.

Phẫu thuật lợi trùm

Trong trường hợp bạn muốn giữ lại răng khôn và răng có khả năng mọc bình thường đúng hướng, đúng chỗ, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật lợi trùm. 

Tuy nhiên, nếu răng chưa mọc xong hoàn toàn hoặc mọc lệch, lợi có thể phát triển trở lại và viêm tái phát như cũ. 

Nhổ răng khôn

Nhổ răng khôn thường được áp dụng khi răng mọc lệch, tái viêm nhiều lần hoặc ảnh hưởng răng số 7 bên cạnh. Phương pháp này cần thực hiện trong phòng phẫu thuật nha khoa với gây tê tại chỗ. Một số trường hợp phức tạp cần gần mê, tiểu phẫu mở xương hoặc chia nhỏ thân răng. 

Thời gian nhổ: Khoảng 20 – 60 phút tùy độ khó.

Thời gian hồi phục: Khoảng 3 – 7 ngày nếu đau và sưng thường, 2 – 3 tuần nếu răng mọc lệch hoặc cần phải mở xương.

Chăm sóc sau nhổ: 

• Không súc miệng mạnh trong vòng 24 giờ.
• Không hút thuốc, không dùng ống hút.
• Ưu tiên thức ăn mềm, nguội.

Xem chi tiết các thuốc điều trị viêm nướu và xem thêm biện pháp hỗ trợ tại nhà để cải thiện các triệu chứng hiệu quả. 

Mong rằng bài viết trên đã cung cấp đủ thông tin về viêm nướu răng cùng để bạn phát hiện kịp thời và có phương pháp xử lý phù hợp. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, mời bạn truy cập website NeBiolina hoặc liên hệ trực tiếp hotline 1900 636 985 để nhận được tư vấn từ các chuyên gia.