Rôm sảy là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa

Rôm sảy là vấn đề da liễu phổ biến, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, gây ngứa ngáy, khó chịu, khiến bé quấy khóc và tăng nguy cơ trầy xước, nhiễm trùng da nếu chăm sóc không đúng cách. Vậy rôm sảy là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả? Cùng NeBiolina tìm câu trả lời trong bài viết dưới đây! 

Rôm sảy là gì?

Rôm sảy (tên y khoa là miliaria, hay còn gọi là heat rash hoặc prickly heat) là tình trạng tổn thương da xảy ra khi các ống dẫn mồ hôi bị tắc nghẽn. Điều này khiến mồ hôi không thể thoát ra bề mặt da như bình thường, ứ đọng lại và gây kích ứng, tạo nên các nốt nhỏ màu đỏ hoặc trắng.

Rôm sảy có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do tuyến mồ hôi và khả năng điều hoà thân nhiệt chưa hoàn thiện, những người sống ở nơi có thời tiết nóng, ẩm hoặc khí hậu nhiệt đới.

Rôm sảy không phải bệnh truyền nhiễm hay dị ứng, không thể lây từ người này sang người khác. Tuy nhiên, nếu bị ngứa ngáy khó chịu, gãi nhiều làm da trầy xước, vi khuẩn có thể xâm nhập gây nhiễm trùng thứ phát, khiến vùng da bị rôm sảy sưng đỏ, có mủ hoặc chảy dịch, cần đi khám để được điều trị bằng phương pháp phù hợp. 

Nguyên nhân gây rôm sảy

Rôm sảy xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau: ((Heat rash (Miliaria): Images, Causes, and Treatment. Truy cập ngày 31/ 07/ 2026. https://dermnetnz.org/topics/miliaria)) 

• Tuyến mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện ở trẻ sơ sinh: Sau sinh, các tuyến và ống dẫn mồ hôi của bé vẫn chưa phát triển hoàn thiện. Khi bé quấn nhiều lớp khăn, mặc quá nhiều quần áo trong thời tiết nóng, mồ hôi tiết ra ồ ạt nhưng không thoát kịp qua bề mặt da, dẫn đến tắc nghẽn và hình thành rôm sảy. 

• Thời tiết nóng, ẩm: Nhiệt độ cao và độ ẩm lớn khiến cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để làm mát. Nếu lượng mồ hôi tiết ra quá nhiều trong thời gian ngắn, các ống dẫn mồ hôi có thể bị bít tắc làm bùng phát rôm sảy ngứa ngáy, khó chịu. Đây là lý do vì sao tình trạng này thường xuất hiện vào mùa hè hoặc ở các quốc gia có khí hậu nhiệt đới.

• Vận động mạnh hoặc hoạt động thể lực cường độ cao: Khi lao động hoặc chơi thể thao nặng, cơ thể sinh nhiều nhiệt và tiết nhiều mồ hôi. Nếu mồ hôi không thoát được ra ngoài và bay hơi hiệu quả, đặc biệt khi mặc quần áo bó sát hoặc môi trường nóng ẩm, nguy cơ bị rôm sảy sẽ tăng lên.
• Sốt: Khi bị sốt, thân nhiệt tăng cao. Lúc này, cơ thể tự động kích hoạt cơ chế tiết mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu quá trình này diễn ra liên tục hoặc trong điều kiện kém thông thoáng, mồ hôi bị ứ đọng và gây rôm sảy.
• Quần áo kém thông thoáng: Mặc quần áo làm từ vải tổng hợp, chất liệu không thấm hút mồ hôi hoặc quá ôm sát cơ thể là nguyên nhân cản trở sự lưu thông không khí, tạo điều kiện cho rôm sảy phát triển.
• Nằm một chỗ trong thời gian dài: Người bệnh phải nằm lâu, đặc biệt trên đệm chống thấm hoặc tấm lót không thoáng khí, thường bị tích tụ nhiệt và mồ hôi ở các vị trí tì đè, đặc biệt là lưng, mông. Điều này làm tăng nguy cơ tắc ống dẫn mồ hôi và nổi rôm sảy.

Các triệu chứng lâm sàng theo từng loại rôm sảy

Bệnh rôm sảy được chia thành 4 dạng điển hình như sau: ((Heat rash – Symptoms & causes. Truy cập ngày 31/ 07/ 2026. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-rash/symptoms-causes/syc-20373276))

Rôm sảy tinh thể (Miliaria crystallina)

Rôm sảy tinh thể xảy ra khi lỗ thoát của tuyến mồ hôi bị bít tắc ngay tại lớp sừng ngoài cùng của da, tạo tổn thương rất nông và hầu như không gây viêm. Tình trạng này thường gặp ở trẻ sơ sinh trong những tuần đầu tiên, trẻ mặc quá nhiều lớp quần áo, người lớn mới đến môi trường nóng ẩm hoặc bị sốt cao.

Dấu hiệu đặc trưng:

• Xuất hiện nhiều mụn nước rất nhỏ (khoảng 1 – 2 mm) thường gặp ở trán, cổ, vai, ngực, lưng, những nơi nhiều mồ hôi hoặc bị quấn tã, quần áo dày đối với trẻ nhỏ.
• Mụn trong suốt, chứa dịch như giọt sương, không đỏ, không viêm quanh tổn thương.
• Mụn rất mỏng, dễ vỡ khi cọ xát vào quần áo hoặc lau bằng khăn.
• Hầu như không gây đau và ngứa.
• Sau khi vỡ chỉ để lại lớp bong da mỏng, thường tự khỏi sau vài ngày.

Rôm sảy đỏ (Miliaria rubra)

Rôm sảy đỏ (còn được gọi là prickly heat) là những tổn thương xuất hiện khi mồ hôi bị giữ lại ở lớp biểu bì sâu hơn, gây viêm quanh ống tuyến mồ hôi. Tình trạng này xảy ra ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người lao động ngoài trời, người tập luyện cường độ cao, người sống ở vùng khí hậu nóng ẩm, người phải mặc quần áo bảo hộ hoặc không thoáng khí liên tục trong thời gian dài.

Dấu hiệu đặc trưng:

• Nhiều mẩn đỏ hoặc mụn nước nhỏ mọc thành từng đám chủ yếu ở cổ, nách, lưng, ngực, bẹn, các nếp gấp da, những vùng thường xuyên bị cọ xát hoặc bí hơi.
• Da xung quanh tổn thương đỏ rõ.
• Luôn thấy ngứa ngáy, khó chịu, châm chích, đặc biệt khi đổ mồ hôi hoặc ở trong môi trường nóng.
• Triệu chứng thường giảm dần sau khi làm mát cơ thể.
• Đối với trẻ nhỏ, bé thường quấy khóc, khó ngủ hoặc liên tục cọ người vào chăn, gối do ngứa.

Rôm sảy mủ (Miliaria pustulosa)

Rôm sảy mủ là biến thể của rôm sảy đỏ, thường xảy ra khi các tổn thương viêm trở nên nghiêm trọng hơn, không ngừng tiến triển, hình thành mụn chứa đầy dịch mủ màu trắng vàng. Tình trạng này chủ yếu gặp ở người bị rôm sảy đỏ kéo dài, trẻ nhỏ gãi nhiều, người sống trong môi trường nóng ẩm hoặc vệ sinh da không tốt.

Dấu hiệu đặc trưng:

• Mụn đỏ chuyển thành mụn mủ màu trắng hoặc vàng ở cổ, lưng, ngực, nách, bẹn, các nếp gấp da.
• Da quanh mụn đỏ, viêm rõ.
• Ngứa nhiều hoặc đau rát, có thể kèm theo cảm giác nóng tại vùng tổn thương.
• Nếu bé gãi nhiều, mụn dễ vỡ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm.

Rôm sảy sâu (Miliaria profunda)

Rôm sảy sâu rất hiếm gặp, chỉ xảy ra khi ống tuyến mồ hôi bị tắc ở lớp bì. Tình trạng này xuất hiện ở người bị nhiều đợt rôm sảy đỏ tái phát liên tiếp làm tổn thương ống tuyến mồ hôi, ít gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Dấu hiệu đặc trưng:

• Mẩn cứng màu da hoặc hơi trắng.
• Không có mụn nước.
• Ít đỏ hơn rôm sảy đỏ.
• Có thể ngứa hoặc đau nhẹ.
• Vùng da bị tổn thương giảm tiết mồ hôi.
• Người bệnh dễ mệt, kiệt sức khi ở trong môi trường nóng do khả năng làm mát cơ thể suy giảm.

Rôm sảy khác nhau thế nào giữa các độ tuổi?  

Biểu hiện rôm sảy ở trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn có nhiều điểm khác nhau, phụ thuộc vào mức độ phát triển tuyến mồ hôi, khả năng điều hoà thân nhiệt, hoạt động thể chất và môi trường xung quanh. 

Rôm sảy có tự khỏi không, có nguy hiểm không?

Đa số trường hợp bị rôm sảy mẩn ngứa đều lành tính và tự cải thiện sau vài ngày nếu cơ thể được làm mát, da luôn được giữ sạch, khô ráo, môi trường xung quanh thông thoáng, mát mẻ.

Tuy nhiên, nếu không chăm sóc đúng cách, rôm sảy kéo dài có thể dẫn đến một số biến chứng:

• Nhiễm trùng thứ phát khi vi khuẩn xâm nhập vào vùng da bị xước do gãi hoặc chà xát quá mạnh. Tác nhân phổ biến nhất là tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus).
• Rối loạn điều hòa thân nhiệt do tuyến mồ hôi bị tắc trên diện rộng, cơ thể giảm khả năng tản nhiệt, đặc biệt khi bị rôm sảy sâu.
• Tăng tiết mồ hôi ở những vùng da không bị ảnh hưởng do cơ chế bù trừ của cơ thể, mang lại cảm giác luôn ẩm ướt, khó chịu, dễ tái phát rôm sảy ở vùng da khác, tăng nguy cơ kích ứng hoặc hăm da.

Nguyên tắc điều trị và chăm sóc chung khi bị rôm sảy

Điều trị rôm sảy tập trung chủ yếu vào việc: ((Heat Rash – International Hyperhidrosis Society. Truy cập ngày 31/ 07/ 2026. https://www.sweathelp.org/home/heat-rash.html)) 

• Làm mát cơ thể: Di chuyển đến nơi mát mẻ, thoáng khí hoặc có quạt, điều hoà; hạn chế hoạt động mạnh trong thời gian dài; uống đủ nước hỗ trợ điều hoà thân nhiệt; tắm bằng nước mát.
• Giữ làn da khô thoáng: Tắm rửa hàng ngày bằng sữa tắm dịu nhẹ, lau khô da nhẹ nhàng sau tắm hoặc sau khi ra nhiều mồ hôi.
• Tránh gãi hoặc chà xát da: Giữ móng tay ngắn và sạch, mang bao tay cho trẻ nhỏ, tránh chà xát mạnh bằng khăn hoặc bông tắm.
• Chọn trang phục phù hợp: Mặc quần áo rộng rãi, ưu tiên chất liệu cotton hoặc sợi tự nhiên thấm hút mồ hôi tốt. Không mặc đồ quá bó sát, sử dụng chất liệu nilon hoặc sợi tổng hợp ít thấm hút. Không cho trẻ mặc quá nhiều lớp quần áo khi thời tiết nóng.
• Dùng thuốc khi cần thiết: Nếu triệu chứng không cải thiện sau khi đã thực hiện các điều trên, ngứa nhiều, khó chịu, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc như: calamine lotion, kem corticosteroid nồng độ thấp, thuốc kháng histamin đường uống, kháng sinh khi có dấu hiệu bị bội nhiễm. Không tự ý dùng hoặc phối hợp thuốc khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ.

Cách phòng ngừa rôm sảy

Rôm sảy có thể phòng ngừa hiệu quả bằng cách:

• Giữ cơ thể mát mẻ: Hạn chế ở ngoài trời trong thời gian nắng nóng kéo dài, dùng quạt hoặc điều hòa khi thời tiết oi bức, uống đủ nước để hỗ trợ điều hòa thân nhiệt.
• Mặc quần áo thoáng khí: Chọn quần áo rộng, nhẹ và được làm từ chất liệu thấm hút mồ hôi tốt, tránh mặc đồ bó sát hoặc chất liệu tổng hợp bí hơi, thay quần áo hàng ngày, ngay sau khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi, mặc quần áo hoặc quấn khăn phù hợp với nhiệt độ môi trường cho trẻ.
• Giữ da sạch và khô thoáng: Tắm hàng ngày, sau khi vận động hoặc đổ nhiều mồ hôi, lau khô da đặc biệt là các nếp gấp.
• Hạn chế yếu tố gây bít tắc da: Không dùng kem dưỡng quá đặc hoặc sản phẩm chứa nhiều dầu khi thời tiết nóng, tránh băng kín vùng da nếu không cần thiết, giữ môi trường xung quanh thông thoáng, nhiệt độ dễ chịu.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Mụn mủ, có dịch vàng hoặc đóng vảy.
• Da sưng đỏ, đau rát nhiều hoặc vùng tổn thương lan rộng, tái phát liên tục.
• Sốt, ớn lạnh hoặc mệt mỏi.
• Rôm sảy không có dấu hiệu cải thiện sau 3 – 7 ngày dù đã làm mát và chăm sóc đúng cách.
• Nghi ngờ nhiễm trùng da hoặc mắc bệnh lý ngoài da khác như viêm da cơ địa, viêm nang lông, thủy đậu hoặc các bệnh phát ban.

Mong rằng bài viết trên đã cung cấp đủ thông tin giúp bạn hiểu rõ hơn về rôm sảy, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, mời bạn truy cập website NeBiolina hoặc liên hệ trực tiếp hotline 1900 636 985 để nhận được tư vấn từ các chuyên gia.